Nee, Matera ligt niet in Puglia
Ik ga waarschijnlijk een paar mensen teleurstellen met deze blog.
Matera ligt niet in Puglia.
Ja, echt.
Ik hoor het al: “Maar Jacqueline, je hebt het toch altijd over Puglia en Zuid-Italië? En Matera ligt toch gewoon daar?” Nou… geografisch gezien net niet. Matera ligt in Basilicata, de regio die direct tegen Puglia aanligt. En omdat je vanuit Puglia relatief gemakkelijk naar Matera rijdt, het landschap zuidelijk Italiaans aanvoelt en Matera regelmatig wordt meegenomen in lijstjes met “mooiste plekken in Puglia”, is de verwarring ook niet zo vreemd.
Maar vooruit: laten we het vooral niet ingewikkelder maken dan nodig. Want of Matera nu in Puglia of Basilicata ligt, één ding staat als een huis: als je in Zuid-Puglia bent, is Matera een geweldige plek om eens naartoe te gaan.
Een stad die je niet zomaar even uitlegt
Matera is zo’n plek waar je aankomt en eerst even denkt: eh… wat ís dit? De stad is beroemd om de Sassi: complete oude stadswijken die grotendeels in en uit de rotsen zijn gebouwd. Huizen, kerken, trappen, kleine straatjes en terrassen lijken hier letterlijk uit de rots te groeien.
De twee bekendste wijken zijn Sasso Caveoso en Sasso Barisano, met daartussen de Civita, het oudste deel van de stad. Het geheel staat sinds 1993 op de UNESCO Werelderfgoedlijst.
En dat is niet alleen omdat het er op foto’s spectaculair uitziet.
Mensen woonden hier al duizenden jaren in natuurlijke grotten. In de loop van de tijd werden die grotten uitgebreid en veranderden ze in woningen, werkplaatsen, kelders en kerken. In het omliggende landschap vind je bovendien meer dan 150 zogenaamde rotskerken.
Het is eigenlijk alsof iemand een complete stad tegen een rotswand heeft geplakt en vervolgens heeft gezegd: “Zo. En nu gaan we hier gewoon wonen.”
En dat hebben mensen dus ook heel lang gedaan.
Van ‘schande van Italië’ naar UNESCO
Het verhaal van Matera is trouwens niet alleen maar romantisch.
Tot ver in de twintigste eeuw leefden mensen in de Sassi onder zeer moeilijke omstandigheden. Families woonden er vaak met meerdere generaties dicht op elkaar en mens en dier leefden soms in dezelfde ruimtes. In de jaren vijftig werden de bewoners daarom gedwongen de oude wijken te verlaten en naar nieuwe woonwijken te verhuizen. De Sassi raakten grotendeels verlaten.
Wat ooit als een van de grootste problemen van Italië werd gezien, werd later juist een uniek cultureel erfgoed. Vanaf de jaren tachtig kwamen restauratie en herwaardering op gang en inmiddels zijn veel oude woningen en grotten weer in gebruik als huizen, restaurants, winkels en zelfs hotels.
En dat maakt een wandeling door Matera ook zo bijzonder. Je kijkt niet alleen naar mooie oude stenen. Je loopt door een plek waar mensen duizenden jaren lang daadwerkelijk hebben gewoond, gewerkt, geleefd en geloofd.
En dan komt James Bond ineens voorbij
Alsof Matera nog niet filmisch genoeg is, werd de stad ook decor voor behoorlijk wat films. Mel Gibson gebruikte Matera bijvoorbeeld voor The Passion of the Christ en Pier Paolo Pasolini voor The Gospel According to St. Matthew.
Maar de film die waarschijnlijk bij veel mensen het snelst een belletje doet rinkelen?
James Bond.
In No Time to Die speelt Matera een flinke rol in de Italiaanse scènes. De Sassi, de oude straatjes en de pleinen vormden het decor voor de spectaculaire openingsscènes van de film. En ja, daar scheurt natuurlijk ook de Aston Martin DB5 door het beeld. Want als je James Bond bent, ga je natuurlijk niet rustig op zoek naar een parkeerplaats. 😉
De film gebruikte onder andere het Sasso Caveoso, Sasso Barisano en de Civita als locaties. Dus mocht je tijdens een bezoek aan Matera ineens denken: “Hé, deze plek heb ik eerder gezien!” — grote kans dat je hem inderdaad herkent van het witte doek.
Wat moet je zien in Matera?
Het allerbeste advies dat ik je kan geven is eigenlijk: trek goede schoenen aan en ga lopen. Niet omdat Matera geen bezienswaardigheden heeft, integendeel. Maar omdat de stad zelf de bezienswaardigheid is. Dwaal door de Sassi, loop over de trappen, kijk door poortjes en kleine straatjes en blijf vooral af en toe stilstaan. Vanaf verschillende plekken krijg je prachtige uitzichten over de oude stad en de diepe kloof van de Gravina.
Een bezoek aan een oude grotwoning is ook leuk, omdat je daarmee een beter beeld krijgt van hoe mensen hier vroeger leefden. En als je tijd hebt, kun je het Parco della Murgia Materana aan de overkant van de kloof bezoeken, met zijn bijzondere landschap en rotskerken.
En dan is er natuurlijk nog de kathedraal op de Civita, hoog boven de Sassi. Alleen al het uitzicht vanaf daar is de klim waard. Verwacht overigens niet dat je na een paar uur alles hebt gezien. Matera is zo’n stad waar je voortdurend een ander straatje inslaat en vervolgens denkt: o, wacht… hier moet ik ook even kijken. En voor je het weet ben je weer een paar trappen verder.
Dus… waarom vertel ik dit op een blog over Puglia?
Omdat ik vind dat je tijdens een vakantie in Puglia niet altijd netjes binnen de regiogrenzen hoeft te blijven. Casa Allegria ligt in Parabita, in de Salento, helemaal in het zuiden van Puglia. Vanuit hier ontdek je natuurlijk de mooiste plekken van de Salento: Lecce, Gallipoli, Otranto, Santa Maria di Leuca en al die kleinere plaatsjes waar je misschien nog nooit van hebt gehoord.
Maar juist omdat je hier wat langer bent, kun je ook eens een uitstapje maken naar een andere regio. Matera is daar een prachtig voorbeeld van. Je bent even weg uit Puglia, maar je blijft volledig in de sfeer van Zuid-Italië. Een dag vol geschiedenis, bijzondere architectuur, spectaculaire uitzichten en een stad die je waarschijnlijk niet snel vergeet.
En daarna?
Dan rijd je weer lekker terug naar Parabita. Je hoeft tenslotte niet álle dagen van je vakantie gevuld te hebben met bezienswaardigheden. Soms is het ook heerlijk om na zo’n dag gewoon weer bij Casa Allegria aan te komen, je schoenen uit te schoppen, neer te ploffen op het terras en even helemaal niets meer te moeten. Het zwembad ligt op je te wachten.
En ik schenk er met alle liefde een glas Casa Allegria-wijn bij.
Want Matera mag dan niet in Puglia liggen… het is vanaf hier wél een heel mooie omweg. 🍷
Matera bezoeken vanuit Casa Allegria?
Wil je tijdens je verblijf in Salento ook Matera ontdekken? Dan denk ik natuurlijk graag met je mee over je route en wat je onderweg nog meer kunt bekijken. Want als je dan toch naar Zuid-Italië komt, kunnen we er maar beter meteen een mooie reis van maken.
Wordt vervolgd…